E-Ticaretin Gizli Maliyeti: İade Süreçleri Üretimi Geride Bıraktı
Günümüzün dijital alışveriş dünyasında, tek bir tıklamayla ürün sipariş etmek kadar kolay hale gelen iade işlemleri, işletmeler ve çevre için beklenmedik bir yük oluşturuyor. Yaşar Üniversitesi’nden uzmanlar, hızla büyüyen iade ekonomisinin ardındaki gerçek maliyetleri ve çevresel etkilerini gözler önüne seriyor. Bu durum, online alışverişin sunduğu konforun, görünmeyen devasa bir lojistik operasyonu ve maliyet kalemini beraberinde getirdiğini ortaya koyuyor.
İade Süreçleri, Üretim Maliyetini Aşabiliyor
Giyim ürünleri başta olmak üzere pek çok kategoride artan iade oranları, lojistik sektörünü karmaşık bir sürece yönlendiriyor. Yaşar Üniversitesi Lojistik Yönetimi Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Melisa Özbiltekin Pala, yaptığı değerlendirmede, bazı durumlarda bir ürünün iade sürecinin, o ürünün üretim maliyetinden daha yüksek bir operasyonel yük getirebildiğini vurguladı. Pala, “Tek bir kazağın iade süreci, üretiminden daha maliyetli hale gelebiliyor. Bu durum, bazı işletmeleri iade edilen ürünleri yeniden satışa sunmak yerine imha etme yoluna itebiliyor” şeklinde konuştu.
Tersine Lojistik: E-Ticaretin Vazgeçilmez Ama Zorlu Yükü
Çevrimiçi alışverişin hayatımızın merkezine yerleşmesiyle birlikte, tüketiciler için büyük bir kolaylık olan iade imkanları, lojistik zincirleri için ciddi bir meydan okuma anlamına geliyor. Özellikle hızlı moda sektöründe gözlemlenen yüksek iade oranları, ‘Tersine Lojistik’ kavramını daha da önemli hale getiriyor. Dr. Melisa Özbiltekin Pala, basit görünen bir iade işleminin, ürünün ilk üretim maliyetini dahi aşan operasyonel giderlere ve önemli bir karbon ayak izine neden olabileceğine dikkat çekerek, bu süreçlerin etkin bir şekilde yönetilmesinin gerekliliğini belirtti.
Tek Bir İadenin Geri Dönüş Yolculuğu
Bir ürünün müşterinin elinden çıkıp tekrar şirketin deposuna dönmesi, basit bir işlem gibi görünse de aslında toplama, taşıma, detaylı kalite kontrol, yeniden paketleme ve stok alanlarına yerleştirme gibi birçok aşamadan oluşuyor. Dr. Pala, bu çok katmanlı sürecin maliyetini şu sözlerle özetledi: “Ölçek ekonomisi sayesinde üretim aşaması genellikle daha uygun maliyetlidir. Ancak iade edilen bir ürün için yapılan her bir işlem, tekil bazda maliyeti ciddi şekilde artırır. Bu maliyet artışı, işletmelerin iade ürünleri işlemek yerine imha etme eğilimine girmesine neden olabiliyor.”
Görünmeyen Çevresel Yük: İade Ekonomisinin Karbon Ayak İzi
Tüketicilerin en sık karşılaştığı iade nedenlerinden biri olan beden uyuşmazlığı, kontrolsüz bir şekilde yönetildiğinde ciddi çevresel sorunlara yol açabiliyor. Dr. Pala, tüketicinin “uymazsa geri gönderirim” rahatlığının ardında yatan ve gözden kaçan karbon ayak izini şu şekilde açıkladı: “Bir ürün, kargo ile depoya, ayrıştırma merkezlerine ve kalite kontrol birimlerine taşınıyor, tekrar paketleniyor ve stoklanıyor. Bu süreç, özellikle moda perakendesinde, ürün başına düşen karbon salımını ilk sevkiyatın emisyonunu aşabilir hale getiriyor. Bu durum, sektör için büyük bir ekolojik yük oluşturuyor. Tüketicinin sıradan gördüğü bu iade kararları, aslında ciddi bir çevresel maliyet yaratıyor ve iade ekonomisinin sürdürülebilirlik açısından yeniden ele alınmasını zorunlu kılıyor.”
Çözüm: Stratejik İyileştirme ve Sürdürülebilirlik
Dr. Pala, bu zorlukların üstesinden gelmenin yolunun stratejik iyileştirmelerden geçtiğini vurgulayarak sözlerini tamamladı: “Tersine lojistik süreçlerini dikkatli ve planlı bir şekilde yönettiğimizde, taşıma rotalarını optimize ederek, enerji verimliliğini artırarak ve geri dönüşüm altyapısını güçlendirerek riskleri en aza indirebiliriz. Etkin bir şekilde yönetilen tersine lojistik, hem operasyonel verimliliği artırır hem de sürdürülebilirlik hedeflerimizle uyum sağlar.”
