Afyonkarahisar’dan Yükselen Bir Sevda Türküsü: ‘Al Fadimem’in Bilinmeyen Hikayesi Aydınlandı
Afyonkarahisar’ın tarihi dokusunda yankılanan ve nesilden nesile aktarılan ‘Al Fadimem’ türküsünün ardındaki hüzünlü gerçekler, yapılan kapsamlı bir proje ile gün yüzüne çıkarıldı. İscehisar ilçesine bağlı Cevizli köyü ile Bayat ilçesine bağlı Sağırlı köyü sakinlerinin yüreklerine kazınan bu destansı sevda öyküsü, artık daha net bir şekilde anlaşılacak.
Edebiyatın Işığında ‘Al Fadimem’in Kaynaklarına Yolculuk
TÜBİTAK 2204-A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması kapsamında, İscehisar Faruk Öksüz Anadolu İmam Hatip Lisesi’nde tarih öğretmeni Faruk Karakuş’un danışmanlığında 12. sınıf öğrencisi Ertuğrul Meriç Boydemir tarafından hazırlanan ‘Sözden Ezgiye: Fadime ile Efe Kadir’in Hikâyesinin Türküsüyle Yaşayan Belleği’ isimli proje, Al Fadimem türküsünün kökenlerine ışık tuttu. Bu değerli çalışma, türkünün ilk sözlerini ve yaşanmışlıklarını birinci elden kaynaklarla derleyerek halk kültürümüzün önemli bir parçasını koruma altına aldı.
Proje, halk müziğimizin temel taşlarından olan türkülerde zamanla meydana gelen söz ve anlam kaymalarını incelemeyi amaçladı. Bu doğrultuda, ‘Al Fadimem’ türküsünün gerçek kahramanları Kadir Kilci ve Fadime Bostan ile o döneme tanıklık etmiş akrabaları ve köylülerle yapılan derinlemesine mülakatlar, araştırmanın bel kemiğini oluşturdu.
Bir Tutkunun Türküye Dönüşen Acı Dolu Öyküsü
Yapılan görüşmeler neticesinde, genç yaşta yetim ve yoksul düşen Efe Kadir’in, sevdiği Fadime ile evlenecek maddi imkana sahip olamadığı ortaya çıktı. Bu zorlu durum karşısında çaresiz kalan Efe Kadir, Fadime’yi kaçırma kararı aldı. Fadime’nin de gönlünde Efe Kadir olduğu için bu kaçışa razı olmasıyla hikaye, beklenmedik bir yöne savruldu.
Ancak dönemin koşulları, genç aşıkların mutluluğuna izin vermedi. Fadime’nin resmi kayıtlarda yaşının küçük gösterilmesi ve ailesinin şikayeti üzerine Efe Kadir tutuklanarak cezaevine gönderildi. Fadime ise ailesi tarafından başka biriyle evlendirilmek zorunda bırakıldı. Bu ayrılık, Efe Kadir’in cezaevinde yaşadığı derin üzüntüyü ve özlemi dile getiren türkülere dönüştü. İşte ‘Al Fadimem’ de bu acı dolu ayrılığın sesiydi.
40 Yıllık Ses Kaydı, Türküye Hayat Verdi
Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri, Al Fadimem türküsünün kahramanı Efe Kadir’in kendi sesinden 40 yıl önce kaydedilmiş bir kasetin gün yüzüne çıkması oldu. 1985 yılında Belçika’da yaşayan oğlu Hasan Kilci’nin talebi üzerine yapılan bu kayıt, Efe Kadir’in türkünün dört kıtasını kendi yorumuyla seslendirdiğini ortaya koydu. Ali Kalkan, Veli Kilci ve diğer aile bireyleri tarafından özenle saklanan bu ses kaydı, türkünün ilk ve en otantik sözlerine ulaşmada paha biçilmez bir kaynak niteliği taşıdı.
Saha çalışmaları ve bu nadir ses kaydı sayesinde, günümüzde bilinen sözlerinden farklı ve daha önce hiç kayıt altına alınmamış kıtalar da tespit edildi. Bu sayede, ‘Al Fadimem’ türküsünün kuşaklar boyunca nasıl bir değişim geçirdiği, somut delillerle belgelenmiş oldu. habergrup.com.tr olarak, bu değerli kültürel mirasın korunmasına katkı sağlayan bu araştırmayı sizlere sunmaktan gurur duyuyoruz.
