Denizli’nin Çameli İlçesinden Heyecan Verici Keşif: Yeni Bir Bitki Türü Bilim Dünyasına Tanıtıldı
Türkiye’nin zengin biyoçeşitliliğine bir yenisi daha eklendi. Denizli’nin doğal güzellikleriyle öne çıkan ilçesi Çameli’de keşfedilen ve Çameli pelemiri adı verilen yeni bitki türü, uluslararası bilim literatüründeki yerini aldı. Bu önemli keşif, emekli bir fen bilgisi öğretmeninin doğa yürüyüşü sırasında yaptığı gözlemlerle başladı.
Eğitimci Gözünden Bilime Uzanan Yolculuk
Emekli Fen Bilgisi Öğretmeni Rıfat Özdemir, rutin doğa yürüyüşlerinden birinde, daha önce dikkatini çekmeyen ilginç bir bitkiyle karşılaştı. Özdemir’in bu bitkinin farklılığından şüphelenmesi üzerine, Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve ekibiyle iletişime geçildi. Yapılan detaylı incelemeler ve saha çalışmaları sonucunda, bu bitkinin bilimsel literatürde kayıtlı olmayan yeni bir tür olduğu anlaşıldı.
‘Cephalaria cameliensis’ Adıyla Bilinen Yeni Tür
Bitkinin bilimsel adı ‘Cephalaria cameliensis’ olarak belirlenirken, Türkçe’deki karşılığı ise keşfedildiği bölgeye ithafen Çameli pelemiri oldu. Bu keşif, Türkiye florasının ne kadar zengin ve henüz keşfedilmeyi bekleyen potansiyele sahip olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi. Prof. Dr. Hasan Yıldırım, projenin detaylarını ve türün bilimsel sınıflandırma sürecini şöyle anlattı:
Bilimsel Verilerle Kanıtlanan Yeni Bir Tür
Prof. Dr. Hasan Yıldırım, keşif sürecinin ilk adımının emekli öğretmen Rıfat Özdemir tarafından atıldığını belirtti. Ardından Akdeniz Üniversitesi’nden Prof. Dr. Ramazan Süleyman Göktürk ile birlikte kapsamlı morfolojik değerlendirmeler yapıldığını ifade eden Yıldırım, bitkinin bilinen türlerden belirgin farklılıklar taşıdığını vurguladı. Türün yakın akrabalarından ayrımını moleküler düzeyde netleştiren ISSR analizleri ise Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi’nden Doç. Dr. Ergun Kaya tarafından gerçekleştirildi. Tüm bu titiz çalışmaların ardından, türün bilim için tamamen yeni olduğu kanıtlandı ve uluslararası saygın dergilerden Phytotaxa’da yayımlanarak küresel literatüre dahil edildi.
Dar Bir Coğrafyada Yaşayan ve Tehlike Altındaki Tür
Araştırmalar, Çameli pelemiri‘nin (Cephalaria cameliensis) oldukça sınırlı bir coğrafyada, yalnızca Denizli-Çameli ve Muğla-Fethiye arasındaki 1350-1850 metre yüksekliklerdeki habitatlarda yayılış gösterdiğini ortaya koydu. Türün kendine özgü yaprak ve çiçek yapısı, onu diğer Cephalaria türlerinden ayırıyor. Ancak, türün yaşam alanının dar olması ve bölgedeki yoğun otlatma baskısı, bilim insanlarını endişelendirdi. Bu nedenle, Cephalaria cameliensis’in IUCN kriterlerine göre ‘Tehlikede (EN)’ kategorisinde değerlendirilmesi öneriliyor.
Türkiye, Cephalaria Cinsi İçin Önemli Bir Merkez
Prof. Dr. Yıldırım, Cephalaria cinsinin dünya genelinde yaklaşık 100 türe sahip olduğunu ve Türkiye’nin bu cins için önemli bir çeşitlenme merkezi olduğunu belirtti. Yapılan son çalışmalarla birlikte Türkiye’deki Cephalaria türü sayısının 49’a yükseldiğini, bu türlerin yarısına yakınının ise endemik olduğunu söyledi. Yeni keşfedilen Çameli pelemiri ile birlikte Türkiye’deki endemik Cephalaria türü sayısı 25’e ulaştı. Bu durum, Anadolu’nun küresel biyoçeşitlilikteki önemini bir kez daha vurguluyor.
Çameli Belediyesinden Bilime Destek
Bu önemli keşfin gerçekleşmesinde Çameli ilçesinin doğasını koruma konusundaki duyarlılığının altını çizen Prof. Dr. Yıldırım, çalışmaya destek veren Çameli Belediyesine ve Belediye Başkanı Cengiz Arslan’a teşekkürlerini iletti. Doğanın saklı güzelliklerinin gün yüzüne çıkarılmasına yönelik bu tür keşiflerin artmasının, Anadolu’nun henüz keşfedilmemiş zenginliklerini ortaya koyacağına inanıyor.
